Rozwijamy środowiska twórcze

Rozmowa z Anną Maciejczyk, koordynatorką warsztatów TekstMisji, autorką tekstów i twórczynią występującą pod pseudonimem Ania Sama oraz Kamilem Zadrożnym, frontmanem oraz wokalistą zespołu Dopamina, tekściarzem i songwriterem, o projekcie ZAiKS Edu.

Czym jest ZAiKS Edu?
Anna Maciejczyk: To roczny program edukacyjny, który powstał z chęci działania, zgłaszanej do nas przez twórców. Wszystko zaczęło się po jednej z edycji TekstMisji – warsztatów tekstowych organizowanych przez ZAiKS. Kilka osób, absolwentów i absolwentek tego warsztatu, zgłosiło się do mnie z pytaniem: „Chcielibyśmy działać w ZAiKS-ie. Jak to się robi?”. Podczas rozmów doszliśmy do wniosku, że warto najpierw wyposażyć ich w wiedzę, która pomoże im skutecznie działać. Na początku planowaliśmy dwutygodniowe szkolenie, ale ostatecznie program rozwinął się do pełnego roku. To pokazuje, jak bardzo był potrzebny. Rok 2024 upłynął pod znakiem edycji pilotażowej. Udało nam się wypracować formułę, która łączy wiedzę branżową, networking i poczucie wspólnoty. 
Kamil Zadrożny: Po TekstMisji, w której brałem udział, usiedliśmy razem i pomyśleliśmy: „TekstMisja była świetna! Ale co dalej? Co robimy?”. I tak się zaczęło. Dziś mogę powiedzieć, że osoby, które brały udział w programie, są moimi przyjaciółmi. Mamy dla siebie ogromne pokłady wsparcia, zarówno emocjonalnego, jak i zawodowego. Pomagaliśmy sobie nawzajem. Ta wspólnota jest bardzo mocna. 

Czyli o ile TekstMisja skupia się na nauce pisania tekstów, to ZAiKS Edu rozszerza tematykę o kwestie branżowe i zapewnia ciągłość edukacyjną oraz społecznościową?
AM: Tak. Szkolenia, które mieliśmy w edycji pilotażowej, były dostosowane do naszych potrzeb. Na początku pojechaliśmy do Sopotu na weekend szkoleniowy, gdzie spotkaliśmy się z przedstawicielami różnych wydziałów biura ZAiKS-u. Było to pierwsze spotkanie twórców z pracownikami biura na neutralnym gruncie. Byliśmy szkoleni z różnych aspektów działalności biura oraz Stowarzyszenia. Zobaczyliśmy, że po drugiej stronie są specjaliści, którzy chcą nas wspierać. Mieliśmy również szkolenia z savoir-vivre’u w branży muzycznej, zdrowia psychicznego, wystąpień publicznych i kreowania wizerunku. 

Czy ZAiKS Edu skierowany jest do twórców konkretnego gatunku muzycznego lub osób na szczególnym etapie kariery?
AM: Nie. Uczestnicy pilotażowej edycji tworzą różnorodną muzykę. To, co nas łączy, to fakt, że jesteśmy artystami samozarządzającymi się. W dobie cyfryzacji i taniej muzyki, dostęp do wiedzy często decyduje o sukcesie. Program ZAiKS Edu daje narzędzia, by lepiej odnaleźć się na rynku. Stowarzyszenie Autorów ZAiKS widzi, jak trudnym i wymagającym środowiskiem dla twórców jest internet. Dlatego programy takie jak ZAiKS Edu czy TekstMisja mają pomagać twórczyniom i twórcom rozwijać się zawodowo.

W ramach ZAiKS Edu spotykacie się na szkoleniach, ale organizowane są też wyjazdy na polskie i zagraniczne konferencje branżowe. Czy widzicie różnice między nimi?
KZ: Różnice są wyraźne. Na zagranicznych panelach więcej mówi się o TikToku i YouTube'ie. Na przykład na jednym z paneli na ESNS w Groningen poruszono temat strategii wrzucania utworów i kontentu: jak programować publikację na różnych platformach – kiedy wrzucić utwór na YouTube’a, Instagrama, TikToka i jak generować interakcje z odbiorcami. Natomiast w Polsce lepiej opowiadamy o sztucznej inteligencji (AI). Muszę przyznać, że podczas moich dwóch wizyt na panelach o AI na Eurosonic nie dowiedziałem się niczego nowego. Na polskich panelach było znacznie więcej ciekawych informacji.
AM: W ramach programu każdy miał jeden wyjazd na konferencję zagraniczną i polską. Byliśmy w Estonii, Wielkiej Brytani, Włoszech, Macedonii, Czechach i Holandii na tamtejszych wydarzeniach branżowych. Takie wyjazdy pozwalają zdobyć cenne doświadczenie networkignowe, „przywieźć” do nas trendujące za granicą tematy, złapać perspektywę. Generalnie we wszystkich konferencjach pojawiają się wspólne wątki: sprzedaż muzyki, zysk z niej, utrzymywanie się z działalności w branży kreatywnej.

W ramach ZAiKS Edu chcecie, by absolwenci stawali się mentorami?
AM: Chcemy, a by a bsolwenci p ilotażu dzielili się zdobytą wiedzą i doświadczeniami. Wiedza, którą zdobywają, powinna być przekazywana dalej. Przewidujemy obecność uczestników edycji 2024 podczas niektórych wydarzeń ZAiKS Edu 2025 – chcemy, by te dwie grupy się poznały, a nowy nabór miał zawsze kogoś, kogo może prosić o radę. Widzimy, że z takich spotkań mogą powstać nowe idee. Jednym z takich przykładów jest ZAiKS Inkubator.

Na czym będzie polegał ZAiKS Inkubator?
AM: To cykl spotkań wspierających twórców w trudnych momentach ich kariery, np. przy wypaleniu zawodowym czy szukaniu nowej drogi wydawniczej. Projekt stworzyły Misia Furtak i Ewa Zaborowska, które poznały się w ramach ZAiKS Edu. To inspirujące, że dzięki Edu powstają kolejne projekty. Takie sytuacje sprawiają, że czuję się dumna, że mogliśmy połączyć potencjały i dać komuś przestrzeń na coś nowego.
KZ: Ja na przykład zaprzyjaźniłem się z Michałem Lange, z którym planujemy aktywizację Domów Pracy Twórczej. Już podczas pierwszego spotkania mieliśmy wspólne pomysły, a naszym celem jest to, by w tych miejscach było więcej muzyki, bo chociaż są wspaniałe, to brakuje jej tam. Cieszy mnie fakt, że nasze pomysły są słuchane.

Tak, to ważne, by działać w ramach ZAiKS Edu, które wspiera rozwój środowiska twórczego, ale ZAiKS ma również inne narzędzia wsparcia twórców.
AM: Oprócz głównej działalności związanej z pobieraniem i wypłacaniem wynagrodzeń autorskich, ZAiKS dostrzega potrzeby autorów w środowisku cyfrowym. Tu wynagrodzenia są niewielkie i w związku z tym Stowarzyszenie stara się pomagać na różne sposoby. Dzieje się to poprzez stypendia z Funduszu Popierania Twórczości, dotacje, zaliczki czy oferowanie inicjatyw takich jak ZAiKS Edu, ZAiKS Music Camp, ZAiKS Inkubator czy TekstMisja. Dodatkowo ZAiKS ma siłę, by rozmawiać z dużymi graczami na rynku, takimi choćby jak Spotify, i negocjować lepsze dla nas warunki rozliczeniowe. Dla indywidualnych artystów jest to trudne, więc wspólna reprezentacja daje nam większą siłę przebicia.

Jakie są plany na 2025 rok? 
AM: Ruszamy w edukacyjną podróż z uczestnikami ZAiKS Edu 2025, czyli pierwszej oficjalnej edycji. Całość rozpocznie się w marcu wyjazdem inauguracyjno- szkoleniowym do Sopotu. Tam będziemy „szkolić się z ZAiKS-u”, ale też poznawać. Potem czekają nas wyjazdy oraz szkolenia. Zestaw szkoleń będzie poszerzony, bo z formularzy zgłoszeniowych dowiedzieliśmy się, czego potrzeba twórcom do skutecznego rozwijania swoich kompetencji. Już nie możemy doczekać się wspólnego działania na rzecz rozwoju środowisk twórczych.